De Kern

 
Verloskundigenpraktijk De Kern - Leiden en Leiderdorp
 

Hoe ga je om met pijn?

 

Pijn bij de bevalling

De meeste vrouwen ervaren hun bevalling als een prachtige, maar ook pijnlijke ervaring. Wanneer u zich goed ondersteund voelt en weet dat u het aankan, is de pijn vaak goed te hanteren en zult u vaak voldoende hebben aan pijnstilling zónder medicijnen.

 

Draagkracht en draaglast

Draagkracht

Draagkracht is wat u als vrouw aankan. Als verloskundigen zullen we uw draagkracht tijdens de bevalling proberen te vergroten. Bijvoorbeeld door het gebruik van een bad of een douche, ontspanningsoefeningen, helpen met ademhaling, massage, bemoedigende aanwezigheid en woorden. Ook uw partner speelt hier een grote rol in.

Weet dat veel vrouwen moeheid ervaren tijdens de bevalling. Dit is een normaal verschijnsel. Vaak heeft u de laatste weken niet meer zo heel goed geslapen. Bovendien zorgen de eigen pijnstillers (endorfines) dat u slaperig wordt. Door u hieraan over te geven en soms zelfs tussen de weeën door even te slapen, kunt u de volgende wee juist weer beter aan.

Draaglast

Draaglast is wat er zogezegd op uw bordje terecht komt. De lengte van de bevalling, de intensiteit ervan. Ligt het kindje goed? Zijn de weeën krachtig genoeg? Is er goede vordering?

De draaglast kunt u lang niet altijd beïnvloeden. Maar u kunt zelf wel veel doen aan uw draagkracht! Vergelijk het met een marathon: 42 kilometer is 42 kilometer, maar een sportvrouw kan wel proberen lichamelijk en geestelijk zo sterk mogelijk aan de start te verschijnen.

Pijnstilling

U bent de enige die de pijn voelt en aan kan geven wat voor u hanteerbaar is. Als verloskundigen kunnen we vervolgens bespreken wat de mogelijkheden voor pijnstilling op dat moment zijn. Wanneer de draaglast meer wordt dan uw draagkracht, en dat is voor iedere vrouw verschillend, zullen we pijnstilling adviseren en voor u regelen.

 

Angst, wanhoop, controleverlies

Wanneer u naast pijn ook gevoelens hebt van angst, wanhoop of controleverlies, kan pijn overweldigend worden.

Angst

Wanneer u van tevoren bang bent voor uw bevalling of tijdens uw bevalling angst ervaart, zal uw lichaam verkrampen. Pijn komt dan veel 'harder' binnen, u kan het minder goed opvangen. Daarom adviseren wij als verloskundigen dat u een zwangerschapscursus volgt die u voorbereidt op wat komen gaat en u handvatten geeft om te ontspannen. Voorbeelden zijn zwangerschapsyoga en hypnobirthing.

Wanhoop

In nagenoeg iedere bevalling zit een punt waarop een vrouw denkt dat het niet meer goed komt en dat ze het niet kan. Vergelijk het met een berg beklimmen en de top van de berg steeds maar niet zien. Of een marathon lopen en nog kilometers voor de boeg hebben. Dit punt wordt de wanhoopsfase genoemd. De weeën zijn krachtig en intens, u bent waarschijnlijk al best even bezig met bevallen en het einde is nog niet echt in zicht.

Weet dat dit punt bij een normale bevalling hoort en ook weer voorbij gaat! Vaak heeft u dan al 8 of 9 cm ontsluiting en is het persen nabij. Vanaf dat moment weet u dat u echt bijna klaar bent en dat geeft vaak weer nieuwe moed.

Controleverlies

Het is bij een bevalling heel belangrijk dat u het gevoel heeft zelf controle te hebben over wat er (met u) gebeurt. Dit maakt dat u in uw kracht staat en de bevalling positiever ervaart.

Wanneer u echter het gevoel heeft dat er beslissingen óver u worden genomen, maar niet mét u, of wanneer alles zo snel gaat dat u het niet meer kunt volgen, kan u het gevoel hebben de controle te verliezen. Dit vinden veel vrouwen een enge gewaarwording. Pijn kan op zo'n moment niet meer te hanteren zijn.

Wij proberen uw gevoel van controle te vergroten door:

  • u zelf te laten kiezen waar u wilt bevallen, thuis of in het ziekenhuis
  • u uw eigen houding te laten kiezen, tijdens ontsluiting en persen
  • u zelf te laten bepalen wie bij uw bevalling aanwezig mag zijn om u te ondersteunen
  • met u en uw partner te bespreken wat er nog te verwachten is en wat ons beleid is
 

Korte film over pijnstilling

 

Pijnstilling zonder medicijnen

 

TENS

TENS is een apparaatje waarmee u elektrische signaaltjes naar de spieren van uw rug kunt sturen. Deze prikkels verstoren het doorgeven van de pijnprikkels van de bevalling. Bovendien stimuleren ze de aanmaak van eigen pijnstillers, endorfines. Zo ervaart u minder pijn.

De signalen kunt u zelf instellen qua frequentie en sterkte. Naarmate de weeën krachtiger worden, kunt u de intensiteit van de signalen ophogen. Het apparaatje is met dunne draadjes verbonden met een viertal plakkers op uw rug. Het kan zowel bij een thuisbevalling als een poliklinische bevalling gebruikt worden.

De Kern heeft een TENS beschikbaar voor al onze cliënten om te lenen tijdens de bevalling. U koopt dan zelf de bijbehorende plakkers voor €15,-. U kunt er ook voor kiezen om zelf een TENS aan te schaffen. Sommige verzekeringen vergoeden dit (deels).

Meer lezen? www.tens-pijnbehandeling.nl

 

Pijnstilling met medicijnen

Er zijn in de Leidse regio drie soorten pijnstilling met medicijnen voor tijdens de bevalling. Een prik in het been (pethidine), een infuus (remifentanil) en een ruggenprik (epiduraal). Alledrie worden alleen maar in het ziekenhuis toegediend. Hier volgt een korte uitleg van de werking en de voor- en nadelen.

 

Prik in het been (pethidine)

Dit is een morfine-achtig medicijn dat met een injectie in een spier wordt toegediend. Het werkt optimaal na zo'n 20 minuten en de werking houdt 4 tot 5 uur aan. U ervaart de wee minder intens en kunt tussendoor goed ontspannen. U wordt er ook wat suf van.

Voordat het wordt toegediend, wordt er een half uur een hartfilmpje van de baby gemaakt. Vervolgens dient een verpleegkundige het middel toe.

Een baby wordt ook wat suf van het medicijn en dat is niet erg zolang hij nog in de baarmoeder is. Wanneer hij echter geboren wordt, zal hij zelf moeten gaan ademen. De pethidine kan dit bemoeilijken. Vandaar dat pethidine maar tot 7 centimeter ontsluiting wordt toegediend. Dan is het waarschijnlijk uitgewerkt als de baby geboren wordt.

U blijft bij een keuze voor pethidine onder de zorg van uw eigen verloskundige. Alledrie de ziekenhuizen bieden pethidine aan.

 

Infuus (remifentanil)

Dit is ook een morfine-achtig medicijn, maar het wordt direct in het bloed, via een infuus, toegediend. Het werkt daarom ook heel snel, al na 2 minuten. Wordt het infuus dichtgedraaid, dan is het ook weer binnen een paar minuten uitgewerkt. Ook met dit middel worden de weeën minder intens en kunt u tussendoor beter ontspannen. Ook van dit middel raakt u zelf versufd.

Voordat het wordt toegediend, wordt er een half uur een hartfilmpje van de baby gemaakt. Vervolgens wordt het infuus geprikt. Bijzonder is dat u zelf een drukknopje krijgt, waarmee u de pijnstilling toedient. Dit geeft veel vrouwen een positief gevoel van controle, ze kunnen iets doen met de pijn. Remifentanil kan tot ver tijdens de ontsluiting, tot 8-9 centimeter, worden opgestart, maar zal uitgezet worden wanneer u gaat persen om te zorgen dat uw baby niet versufd geboren wordt.

Aangezien dit middel direct in het bloed wordt toegediend, moet de gezondheid van de moeder intensief gecontroleerd worden. U krijgt een bloeddrukband om en een lampje op uw vinger om uw zuurstofgehalte en polsslag te meten. De hartslag van uw baby wordt continu geregistreerd, vaak met een draadje dat op het hoofdje van de baby geplaatst wordt. Bovendien worden uw weeën met een band om uw buik bijgehouden.

Dit alles maakt dat we bij een keuze voor remifentanil de zorg overdragen aan de gynaecoloog. Remifentanil wordt aangeboden door het Alrijne ziekenhuis in Leiderdorp. In het LUMC wordt het alleen toegediend wanneer een ruggenprik geen of weinig pijnstilling blijkt te geven.

 

Ruggenprik (epiduraal)

Een epiduraal is een slangetje in uw rug, waardoor continue verdovingsvloeistof stroomt. Dit zal uw onderlijf verdoven. Om het slangetje te plaatsen zal een anesthesioloog een naald tussen uw wervels prikken (na een plaatselijke verdoving). Hierdoor wordt het slangetje opgevoerd, de naald gaat vervolgens uit uw rug en alles wordt stevig afgeplakt.

Een epiduraal werkt binnen een paar minuten en de werking stopt wanneer het medicijn niet langer wordt toegediend. Dit gebeurt wanneer u gaat persen, zodat u de persdrang goed voelt en uw spieren goed kunnen meewerken om uw baby geboren te laten worden. 

Een epiduraal geeft de beste pijnstilling, maar niet in alle gevallen werkt hij even goed. Soms ervaren vrouwen toch nog veel pijn. Of is er maar aan één kant van het lichaam goede pijnstilling. Soms kan de arts dit corrigeren.

Er komt veel kijken bij een epiduraal. Eerst wordt er een half uur lang een hartfilmpje van de baby gemaakt. U krijgt een infuus waardoor extra vocht wordt toegediend. Uw bloeddruk, polsslag en zuurstofgehalte worden steeds automatisch gemeten. De hartslag van de baby wordt gemeten en daarnaast uw weeën. Tot slot zult u een slangetje in uw blaas krijgen (catheter), omdat u door de verdoving geen aandrang meer voelt.

Met al deze extra zorg betekent een keuze voor een epiduraal dat we de zorg overdragen aan de gynaecoloog. Alledrie de ziekenhuizen in de Leidse regio bieden deze vorm van pijnstilling 24/7 aan.

 

Lachgas

Dit is een vorm van pijnstilling die helaas nog niet in de Leidse regio wordt aangeboden.

Lachgas is een medicijn dat bevallende vrouwen bij elke wee kunnen inademen. Het zorgt voor ontspanning en neemt de scherpe randjes van de pijn weg. Een eerstelijns verloskundige begeleidt de bevalling. Er is echter een heel goed afzuigsysteem voor nodig, wat nu nog niet beschikbaar is in de Leidse ziekenhuizen. Ook heeft de minister voor VWS nog geen officiële toestemming gegeven dat verloskundigen het middel mogen toedienen.

 

Meer lezen over pijnstilling

Kijkt u voor meer informatie in de brochure van onze beroepsvereniging KNOV, 'Jouw bevalling: Hoe ga je om met pijn?'. Deze brochure wordt u bij 30 weken zwangerschap in de praktijk uitgereikt. Dan is er ook gelegenheid om uw wensen rondom pijnstilling aan ons kenbaar te maken.

U kunt ook verder lezen op www.bevallingspijn.nl.